Notice: Trying to access array offset on value of type bool in /home2/vietpoin/public_html/wp-content/plugins/contextual-related-posts/includes/media.php on line 107
Notice: Trying to access array offset on value of type bool in /home2/vietpoin/public_html/wp-content/plugins/contextual-related-posts/includes/media.php on line 107
Notice: Trying to access array offset on value of type bool in /home2/vietpoin/public_html/wp-content/plugins/contextual-related-posts/includes/media.php on line 107
Khi Nhà nước thu hồi đất để thực hiện các dự án vì mục đích quốc phòng, an ninh hoặc phát triển kinh tế – xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng, vấn đề được người dân quan tâm nhất không chỉ là mức bồi thường về đất mà còn là các khoản hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất.
Trên thực tế, nhiều người vẫn cho rằng chỉ cần được bồi thường giá trị quyền sử dụng đất là đủ. Tuy nhiên, theo Luật Đất đai 2024 và các văn bản hướng dẫn thi hành, người có đất bị thu hồi còn có thể được hưởng nhiều chính sách hỗ trợ nhằm ổn định đời sống, ổn định sản xuất, chuyển đổi nghề nghiệp, tìm kiếm việc làm hoặc bố trí tái định cư nếu đủ điều kiện.
Các khoản hỗ trợ này có ý nghĩa quan trọng trong việc giảm thiểu tác động tiêu cực của việc thu hồi đất, giúp người dân sớm ổn định cuộc sống và bảo đảm an sinh xã hội. Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp bị thu hồi đất đều được hưởng giống nhau. Điều kiện áp dụng, mức hỗ trợ và hình thức hỗ trợ sẽ phụ thuộc vào loại đất bị thu hồi, đối tượng sử dụng đất và chính sách cụ thể của từng địa phương.
Vậy năm 2026, người có đất bị thu hồi được hưởng những khoản hỗ trợ nào? Điều kiện để được hỗ trợ là gì? Hãy cùng tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây của VietPointLaw.
Phân biệt bồi thường và hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất
Trước khi tìm hiểu các khoản hỗ trợ, cần phân biệt rõ giữa bồi thường và hỗ trợ.
Bồi thường là việc Nhà nước hoàn trả giá trị quyền sử dụng đất hoặc tài sản hợp pháp gắn liền với đất cho người bị thu hồi khi đáp ứng điều kiện theo quy định của Luật Đất đai.
Trong khi đó, hỗ trợ là chính sách mang tính nhân văn của Nhà nước nhằm giúp người dân giảm bớt khó khăn sau khi bị thu hồi đất. Khoản hỗ trợ này không thay thế tiền bồi thường mà được xem xét áp dụng song song nếu người sử dụng đất đáp ứng điều kiện theo quy định.
Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất là chính sách mà Nhà nước đưa ra nhằm mục đích giúp đỡ những người bị thu hồi đất và chủ sở hữu tài sản trên đất, giúp họ ổn định cuộc sống, tiếp tục sản xuất và phát triển, bên cạnh các khoản bồi thường đã được chi trả. (theo khoản 24 Điều 3 Luật Đất đai 2024, số số 31/2024/QH15).
Khi Nhà nước thu hồi đất, người sử dụng đất ngoài việc được bồi thường (nếu đủ điều kiện được bồi thường) thì còn được Nhà nước xem xét hỗ trợ. Các khoản hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất theo Điều 108 Luật Đất đai gồm:
- Hỗ trợ ổn định đời sống;
- Hỗ trợ ổn định sản xuất và kinh doanh;
- Hỗ trợ di dời vật nuôi;
- Hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm;
- Hỗ trợ tái định cư đối với trường hợp người bị thu hồi đất ở và phải di dời nhưng tiền bồi thường không đủ để nhận một suất tái định cư tối thiểu;
- Hỗ trợ tháo dỡ, phá dỡ, di dời tài sản gắn liền với đất là công trình xây dựng theo giấy phép xây dựng nhưng đến thời điểm thu hồi đất giấy phép đã hết thời hạn;
- Hỗ trợ khác.
Các khoản hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất năm 2026
Theo quy định hiện hành, tùy từng trường hợp, người có đất bị thu hồi có thể được xem xét hưởng các khoản hỗ trợ sau đây.
1. Hỗ trợ ổn định đời sống
Đây là khoản hỗ trợ phổ biến nhất khi Nhà nước thu hồi đất. Mục đích của khoản hỗ trợ này là giúp hộ gia đình, cá nhân có thời gian thích nghi với sự thay đổi về điều kiện sống sau khi mất đất hoặc mất nguồn thu nhập chính từ đất. Việc xác định mức hỗ trợ thường căn cứ vào:
- Diện tích đất bị thu hồi;
- Tỷ lệ diện tích đất bị thu hồi;
- Số nhân khẩu trong hộ gia đình;
- Mức độ ảnh hưởng đến đời sống;
- Điều kiện thực tế của từng địa phương.
Mức hỗ trợ: Đối với hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất nông nghiệp nếu đủ điều kiện được bồi thường về đất thì được hỗ trợ ổn định đời sống:
Khi thu hồi từ 30% đến 70% diện tích đất nông nghiệp đang sử dụng thì được hỗ trợ:
- Hỗ trợ 06 tháng (nếu không phải di chuyển chỗ ở)
- Hỗ trợ 12 tháng nếu phải di chuyển chỗ ở
- Hỗ trợ tối đa là 24 tháng (khi di chuyển đến các địa bàn có điều kiện kinh tế – xã hội khó khăn hoặc có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn).
Đối với trường hợp thu hồi trên 70% diện tích đất nông nghiệp đang sử dụng thì được hỗ trợ:
- Hỗ trợ 12 tháng (nếu không phải di chuyển chỗ ở)
- Hỗ trợ 24 tháng (nếu phải di chuyển chỗ ở)
- Hỗ trợ tối đa 36 tháng (khi phải di chuyển đến các địa bàn có điều kiện kinh tế – xã hội khó khăn hoặc có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn).
Lưu ý: Mức hỗ trợ bằng tiền tương đương 30 kg gạo trong 01 tháng theo thời giá trung bình tại thời điểm hỗ trợ của địa phương.
Ví dụ: Ông A bị thu hồi 80% diện tích đất nông nghiệp và phải di chuyển chỗ ở (giả sử 01 kg gạo giá là 12.000 đồng) thì mức tiền hỗ trợ Ông A nhận được là 8.640.000 đồng (12.000 đồng/kg gạo X 30kg trong 1 tháng) X 24 tháng.
2. Hỗ trợ ổn định sản xuất
Căn cứ quy định tại Điều 20 Nghị định 88/2024/NĐ-CP thì việc hỗ trợ ổn định sản xuất cho người sử dụng đất được thực hiện như sau: Đối tượng được hỗ trợ:
- Tổ chức kinh tế, hộ gia đình, cá nhân sản xuất, kinh doanh, tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài bị ngừng sản xuất, kinh doanh; có đủ điều kiện được bồi thường về đất;
- Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất do nhận giao khoán đất sử dụng vào mục đích nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thuỷ sản, làm muối.
Điều kiện hỗ trợ:
- Tổ chức kinh tế, hộ gia đình, cá nhân, và tổ chức có vốn đầu tư nước ngoài được bồi thường về đất.
- Hộ gia đình, cá nhân nhận giao khoán đất phải có hợp đồng giao khoán.
Mức hỗ trợ:
Đối với hộ gia đình, cá nhân bị thu hồi đất nông nghiệp:
- Hỗ trợ giống cây trồng
- Giống vật nuôi cho sản xuất nông nghiệp
- Các dịch vụ khuyến nông, khuyến lâm, dịch vụ bảo vệ thực vật, thú y
- Kỹ thuật trồng trọt, chăn nuôi
- Kỹ thuật nghiệp vụ đối với sản xuất, kinh doanh dịch vụ công thương nghiệp.
Tổ chức kinh tế, hộ gia đình, cá nhân sản xuất, kinh doanh, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài mà bị ngừng sản xuất, kinh doanh khi Nhà nước thu hồi đất thì được hỗ trợ ổn định sản xuất bằng tiền với mức cao nhất bằng 30% một năm thu nhập sau thuế, theo mức thu nhập bình quân của 03 năm liền kề trước đó.
Ví dụ: Thu nhập của Công ty TNHH HN bị ngừng sản xuất, kinh doanh khi Nhà nước thu hồi đất thì hỗ trợ như sau:
Theo báo cáo tài chính của công ty:
- Năm 2018: Thu nhập sau thuế là 900 triệu đồng
- Năm 2019: Thu nhập sau thuế là 1,4 tỷ đồng
- Năm 2020: Thu nhập sau thuế là 700 triệu đồng.
Thu nhập bình quân của 3 năm là 1,0 tỷ đồng. Công ty TNHH HN được hỗ trợ với mức cao nhất là 300 triệu đồng.
Lưu ý: Mỗi tỉnh sẽ mức hỗ trợ, thời gian hỗ trợ, định kỳ chi trả tiền hỗ trợ cho phù hợp với thực tế tại địa phương theo quyết định của UBND cấp tỉnh.
3. Hỗ trợ đào tạo nghề, chuyển đổi nghề, tìm kiếm việc làm cho người sử dụng đất
Điều 109 Luật Đất đai 2024 quy định về hỗ trợ đào tạo nghề, chuyển đổi nghề, tìm kiếm việc làm cho người sử dụng đất như sau:
Đối tượng được hỗ trợ:
- Hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp đang sử dụng đất nông nghiệp trên đất do Nhà nước giao, chuyển nhượng, thừa kế, tặng cho, hoặc công nhận quyền sử dụng, khi đất bị thu hồi và không có đất để bồi thường, sẽ được bồi thường bằng tiền;
- Cá nhân thuộc diện bảo trợ xã hội, nhận trợ cấp xã hội hàng tháng, thương binh, bệnh binh, gia đình liệt sĩ khi bị thu hồi đất nông nghiệp mà không có đất để bồi thường cũng sẽ được bồi thường bằng tiền.
- Hộ gia đình, cá nhân nhận khoán đất từ nông, lâm trường hoặc công ty nông, lâm nghiệp và có nguồn thu nhập ổn định từ sản xuất nông nghiệp, trừ trường hợp cán bộ, công nhân viên đã nghỉ hưu hoặc nghỉ mất sức lao động, sẽ được bồi thường tương tự.
- Hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất do tập đoàn sản xuất nông nghiệp hoặc hợp tác xã giao khoán và có thu nhập ổn định từ sản xuất nông nghiệp cũng sẽ được hỗ trợ bồi thường khi đất bị thu hồi.
Mức hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm:
- Hỗ trợ bằng tiền không quá 05 lần giá đất nông nghiệp cùng loại trong bảng giá đất của địa phương đối với toàn bộ diện tích đất nông nghiệp thu hồi;
- Diện tích được hỗ trợ không vượt quá hạn mức giao đất nông nghiệp tại địa phương.
Lưu ý:
– Với mỗi địa phương thì mức hỗ trợ cụ thể do UBND cấp tỉnh quy định căn cứ điều kiện thực tế của địa phương.
– Trường hợp người được hỗ trợ đào tạo chuyển đổi nghề, tìm kiếm việc làm trong độ tuổi lao động có nhu cầu được đào tạo nghề thì được nhận vào các cơ sở đào tạo nghề; được tư vấn hỗ trợ tìm kiếm việc làm, vay vốn tín dụng ưu đãi để phát triển sản xuất, kinh doanh.
4. Hỗ trợ tái định cư
Trong trường hợp người sử dụng đất (bao gồm hộ gia đình, cá nhân, người Việt Nam định cư ở nước ngoài) bị Nhà nước thu hồi đất khiến người sử dụng đất trên phải di chuyển chỗ ở, Nhà nước sẽ có cơ chế hỗ trợ tái định cư cho họ. Hỗ trợ tái định cư được quy định chi tiết tại Điều 23 Nghị định 88/2024/NĐ-CP như sau:
– Người sử dụng đất nhận đất ở, nhà ở tái định cư mà số tiền được bồi thường về đất có giá trị thấp hơn giá trị 01 suất tái định cư tối thiểu sẽ được Nhà nước hỗ trợ khoản tiền chênh lệch giữa số tiền nhận bồi thường và giá trị suất tái định cư tối thiểu.
– Nếu người sử dụng đất tự lo được chỗ ở, ngoài việc được Nhà nước bồi thường về đất, họ còn được nhận thêm 01 khoản tiền hỗ trợ tái định cư. UBND cấp tỉnh căn cứ quy mô diện tích đất ở thu hồi, số nhân khẩu của hộ gia đình và xem xét điều kiện cụ thể tại địa phương để có thể ban hành mức hỗ trợ cho phù hợp.
5. Hỗ trợ di dời, tháo dỡ, phá dỡ, di dời
– UBND cấp tỉnh, dựa trên thực tế địa phương, sẽ quy định các trường hợp, biện pháp và mức hỗ trợ di dời cho từng loại vật nuôi khi Nhà nước thu hồi đất, nhằm hỗ trợ cho chủ sở hữu vật nuôi phải di chuyển.
– Đối với công trình xây dựng trên đất có giấy phép xây dựng có thời hạn, nếu giấy phép đã hết hạn vào thời điểm thu hồi đất, chủ sở hữu sẽ không được bồi thường mà chỉ nhận hỗ trợ chi phí tháo dỡ và di dời.
6. Hỗ trợ đối với người trực tiếp sản xuất nông nghiệp
Đây là nhóm chính sách được rất nhiều người quan tâm khi đất nông nghiệp bị thu hồi. Trong thực tế, việc mất đất sản xuất không chỉ ảnh hưởng đến giá trị tài sản mà còn làm mất nguồn thu nhập lâu dài của hộ gia đình. Vì vậy, ngoài tiền bồi thường về đất (nếu đủ điều kiện), người trực tiếp sản xuất nông nghiệp còn có thể được hưởng nhiều khoản hỗ trợ khác nhau như:
- Hỗ trợ ổn định đời sống;
- Hỗ trợ ổn định sản xuất;
- Hỗ trợ đào tạo nghề;
- Hỗ trợ chuyển đổi nghề;
- Hỗ trợ tìm kiếm việc làm;
- Các chính sách hỗ trợ khác do địa phương ban hành.
Ví dụ, một hộ gia đình có 4.000 m² đất trồng lúa bị thu hồi để thực hiện dự án giao thông. Nếu đáp ứng điều kiện theo quy định, ngoài khoản bồi thường về quyền sử dụng đất và cây trồng trên đất, hộ gia đình này còn có thể được xem xét hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp, hỗ trợ ổn định đời sống và tham gia các chương trình đào tạo nghề do địa phương tổ chức.
7. Các khoản hỗ trợ khác do UBND cấp tỉnh quy định
Một điểm mới đáng chú ý của chính sách bồi thường, hỗ trợ hiện nay là pháp luật cho phép UBND cấp tỉnh ban hành thêm các chính sách hỗ trợ phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương. Nhờ đó, ngoài các khoản hỗ trợ chung theo quy định của Chính phủ, người dân có thể được hưởng thêm nhiều chính sách khác như:
- Hỗ trợ thuê nhà trong thời gian chờ bố trí tái định cư;
- Hỗ trợ di chuyển tài sản;
- Hỗ trợ chi phí tháo dỡ, vận chuyển;
- Hỗ trợ hộ nghèo, hộ cận nghèo;
- Hỗ trợ gia đình chính sách;
- Hỗ trợ người có công với cách mạng;
- Hỗ trợ đối tượng bảo trợ xã hội;
- Hỗ trợ đối với đồng bào dân tộc thiểu số (nếu địa phương có quy định).
Chính vì vậy, khi nhận quyết định thu hồi đất, người dân không nên chỉ quan tâm đến tiền bồi thường mà cần kiểm tra đầy đủ toàn bộ phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư để tránh bỏ sót quyền lợi.
Điều kiện để được hưởng các khoản hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất
Không phải mọi trường hợp bị thu hồi đất đều được hưởng tất cả các khoản hỗ trợ. Việc xem xét hỗ trợ phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm:
- Người sử dụng đất hợp pháp
- Người sử dụng đất phải thuộc đối tượng được Nhà nước công nhận quyền sử dụng đất hoặc đủ điều kiện được cấp Giấy chứng nhận theo quy định.
- Mục đích sử dụng đất
- Loại đất bị thu hồi (đất ở, đất nông nghiệp, đất thương mại, đất sản xuất kinh doanh…) sẽ quyết định chính sách hỗ trợ tương ứng.
Mức độ ảnh hưởng
Nếu việc thu hồi đất làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống, thu nhập hoặc buộc người dân phải chuyển chỗ ở thì có thể được xem xét áp dụng thêm các chính sách hỗ trợ phù hợp.
Chính sách của địa phương
Một số khoản hỗ trợ được giao cho UBND cấp tỉnh quy định cụ thể. Vì vậy, cùng một loại đất nhưng mức hỗ trợ giữa các tỉnh, thành phố có thể khác nhau.
Những trường hợp có thể không được hỗ trợ
Trên thực tế, không phải cứ bị thu hồi đất là chắc chắn được nhận mọi khoản hỗ trợ. Một số trường hợp có thể không được hưởng hoặc bị hạn chế quyền lợi, chẳng hạn:
- Đất sử dụng không đúng mục đích theo quy định của pháp luật;
- Đất bị thu hồi do vi phạm pháp luật về đất đai;
- Người sử dụng đất không đáp ứng điều kiện theo phương án hỗ trợ của địa phương;
- Trường hợp pháp luật quy định không thuộc diện được hỗ trợ.
- Do đó, người dân cần xác định rõ lý do thu hồi đất và căn cứ pháp lý áp dụng trong từng trường hợp cụ thể.
Ví dụ thực tế:
Gia đình ông A có 3.500 m² đất trồng cây lâu năm, trực tiếp sản xuất nông nghiệp. Nhà nước thu hồi toàn bộ diện tích để xây dựng tuyến đường giao thông. Sau khi cơ quan có thẩm quyền lập phương án bồi thường, gia đình ông A được xem xét:
- Bồi thường về đất (nếu đủ điều kiện theo quy định);
- Bồi thường cây trồng trên đất;
- Hỗ trợ ổn định đời sống;
- Hỗ trợ chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm;
- Hỗ trợ ổn định sản xuất theo chính sách của địa phương.
- Nếu địa phương còn ban hành các chính sách hỗ trợ bổ sung thì gia đình ông A có thể được xem xét hưởng thêm các khoản hỗ trợ tương ứng.
Qua ví dụ trên có thể thấy, tổng giá trị người dân được nhận không chỉ bao gồm tiền bồi thường mà còn có thể bao gồm nhiều khoản hỗ trợ khác nhau.
Những lưu ý quan trọng để bảo vệ quyền lợi khi bị thu hồi đất
Để tránh thiệt hại về quyền lợi, người sử dụng đất nên:
- Đọc kỹ quyết định thu hồi đất và phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.
- Kiểm tra diện tích, loại đất, nguồn gốc sử dụng đất được xác định trong hồ sơ.
- Đối chiếu với các quy định hiện hành và quyết định của UBND cấp tỉnh về mức hỗ trợ.
- Thực hiện quyền khiếu nại hoặc khởi kiện theo quy định nếu cho rằng phương án bồi thường, hỗ trợ chưa bảo đảm quyền lợi hợp pháp.
- Tham khảo ý kiến luật sư trong các trường hợp có tranh chấp hoặc hồ sơ phức tạp.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
1. Bị thu hồi đất có được nhận cả tiền bồi thường và tiền hỗ trợ không?
Có thể. Nếu đáp ứng điều kiện theo quy định, người sử dụng đất vừa được bồi thường, vừa được hưởng một hoặc nhiều khoản hỗ trợ.
2. Đất nông nghiệp bị thu hồi có được hỗ trợ chuyển đổi nghề không?
Có. Người trực tiếp sản xuất nông nghiệp có thể được xem xét hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm theo chính sách hiện hành.
3. Mức hỗ trợ có giống nhau ở tất cả các tỉnh không?
Không. Một số khoản hỗ trợ được giao cho UBND cấp tỉnh quy định nên có thể khác nhau giữa các địa phương.
4. Thu hồi đất ở có bắt buộc phải nhận nhà tái định cư không?
Không. Tùy từng trường hợp và chính sách của địa phương, người dân có thể được bố trí tái định cư hoặc xem xét hỗ trợ để tự lo chỗ ở nếu đủ điều kiện.
5. Nếu không đồng ý với phương án hỗ trợ thì phải làm gì?
Người dân có quyền khiếu nại hoặc khởi kiện theo trình tự, thủ tục do pháp luật quy định nếu cho rằng quyết định hoặc phương án bồi thường, hỗ trợ xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của mình.
Kết luận
Các khoản hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất năm 2026 không chỉ dừng lại ở hỗ trợ ổn định đời sống hay hỗ trợ chuyển đổi nghề, mà còn có thể bao gồm hỗ trợ ổn định sản xuất, hỗ trợ tái định cư, hỗ trợ tự lo chỗ ở và nhiều chính sách khác do địa phương ban hành.
Để bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp, người sử dụng đất cần phân biệt rõ giữa bồi thường và hỗ trợ, đồng thời theo dõi kỹ phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư của dự án. Trong trường hợp có vướng mắc hoặc phát sinh tranh chấp, việc tham khảo ý kiến của luật sư hoặc chuyên gia pháp lý tại VietPointLaw sẽ giúp đánh giá chính xác quyền lợi và lựa chọn phương án bảo vệ phù hợp.
